GEBELERDE BESLENMENİN ÖNEMİ

Güncelleme tarihi: 23 Haz 2021


Gebelikte beslenmenin temel ilkeleri

- Annenin fizyolojik gereksinimleri karşılamak

- Annenin besin ögesi depolarını korumak

- Optimal fetal büyümeyi gelişmeyi sağlamak

- Süt verme performansını artırmak

- Kişiye özgü beslenme planı hazırlamak

Gebelikte yetersiz ve dengesiz beslenmenin bebeğe etkileri

- Zamanından önce erken doğum

- Düşük doğum ağırlıklı bebek

- Ölü doğumlar

- Bedensel ve zihinsel gelişimi yetersiz bebek doğumları

- Yarık damak-dudak

- Yeni doğanlarda düşük akciğer hacmi/vücut ağırlığı

Gebelikte yetersiz ve dengesiz beslenmenin anne sağlığına etkileri

- Kansızlık

- Kemik dokusu bozuklukları

- Gebelik zehirlenmesi

- Ödem

- Anne ve bebek ölümleri

Gebelikte besin ögesi gereksinimleri

- Yaş

- Fiziksel aktivite

- Gebelik başlangıcındaki ağırlık

- Besin depolarının yeterliliğine bağlıdır.

Vücut ağırlığındaki artış

Fetüs ve gebe için geren enerji gereksinimi karşılamak üzere vücutta yağ birikimi olur.Bu birikim, özellikle ikinci trimesterde başlar.

İlk trimester ………. 1 – 1.5 kg/ay

İkinci trimester ………. 1.5 kg/ay

Üçüncü trimester ………. 1.5 kg/ay

Toplam ortalama : 10 – 14 kg



Gebelik öncesi ağırlık Önerilen ağırlık kazanımı

Zayıf ( BKI < 18.5 kg/m2 ) 13-18 kg

Normal ( BKI = 18.5 – 24.9 kg/m2 ) 11-16 kg

Hafif şişman ( BKI = 25 – 29.9 kg/m2 ) 7-11 kg

Şişman ( BKI > 30 kg/m2 ) 5-9 kg



Yaşı küçük ( 18 yaş altı ) , fiziksel aktivitesi yüksek olan ( sporcu) , gebelik başlangıcında zayıf olan ( BKI <20 ) gebelerde, gebelik boyunca 14-16 kg ağırlık artışı istenir.



Enerji

İlk trimester için; +0/150/kal/gün

2. Ve 3. Trimesterler için +300/350 kal/gün

Annedeki ağırlık artışı bebeğin doğum ağırlığını etkilemektedir.

Sağlıklı beslenen, ideal ağırlık kazanımı olan anne

3 – 3.3 kg ağırlığında bebek.


Günlük enerji gereksinimi

( Bazal Metabolizma Hızı * Fiziksel Aktivite Faktörü ) + Gebelik eki


4. Aydan sonra kesinlikle zayıflama diyeti veya enerji kısıtlaması yapılmaz.



Protein gereksinimi

<18 yaş ….. 1.5/1.7 g/kg/gün

>18 yaş …. 1.2 g/kg/gün


Toplam enerjinin %12-15 protein sağlanmalıdır.



Yağ gereksinimi


Enerjinin %25-30 ‘u yağlardan sağlanmalıdır.


<%10 doymuş yağ asitleri

%10-12 tekli doymamış yağ asitleri

%8-10 çoklu doymamış yağ asitleri


Ø Günlük 200 mg/gün DHA alınmalı : yani 2 porsiyon/haftada balıkla karşılanabilir.


Karbonhidrat gereksinimi

Enerjinin %55-60 karbonhidratlardan sağlanmalıdır.

Kompleks CHO tercih edilmelidir.

Posa içeriği yüksek, sebze-meyve , kuru baklagiller , tam buğday ekmeği tercih edilmelidir.

Gebelik esnasında artan enerji ve protein gereksinimi gibi tiamin, riboflavin , folat, vitamin A , vitamin C ve vitamin D ‘ de gibi vitaminlerde ve yine Demir, kalsiyum, fosfor minerallerinde artan gereksinim vardır.

Takviyelerin önerilen dozun 2 katından dazla kullanımından kaçınılmalı. Çünkü gebelik sırasında toksik etkilere sebep olabilir.


Mineral gereksinimi


Kalsiyum


Günlük gereksinimi ~ 300-500 mg/gün ek


Gebe olmayan kadında günlük gereksinim …. 800 mg/gün


Gebelikte ….. 1300 mg/gün



Demir


Demir desteğinin optimal emilimi engelleyen etmenlerle ( süt, çay, kahve vb. ) birlikte alınmamasına dikkat edilmeli.

Etler, kuru baklagiller, yeşil yapraklı , sebzeler , yumurta Demir yönünden zengin besinlerdir.

C vitamini içeren besinlerin tüketiminde özellikle bitkisel kaynaklı besinlerde bulunan demirin vücutta kullanımını artırmaktadır.


A vitamini


Ek ….. 600 – 1000 IU/g



Folik asit



Ø Sigara içimi , alkol kullanımı ve uzun süreli oral kontraseptif kullanımı da maternal folik asit düzeylerini azaltır.

Ø Düşük serum folik asit düzeyleri , artmış preterm doğum riski ve fetal büyüme kısıtlanması ile ilişkili olabilmektedir.

Ø FA yetersizliğinde Nöral tüp defektleri ( NTD ) oluşur. NTD nin önlenmesi için planlı gebeliklerde gebe kalınmadan 3 ay önce folik asit verilmesi gerekmektedir.


En iyi folik asit kaynakları yeşil yapraklı sebzeler , mantar , karaciğer , kök sebzeler , turunçgiller , sert kabuklu yemişler, kuru baklagiller tahıl ve yumurta sarısıdır.


E vitamini


Gebelikte ihtiyaç artar. E vit yönünde zengin olan marul, dereotu , pirinç, tahıl tohumları , yumurta sarısı ve karaciğer bulundurulmalıdır.

C vitamini


C vitamininin en iyi kaynağı olan meyve ve sebzeler aynı zamanda gebelikte sıklıkla görülen konstipasyon için sıvı ve posa ( 25-35 g/gün ) alımına katkı sağladığı içim önemlidir.


İhtiyaç eki , 10 mg



Sodyum


Sağlıklı gebeliklerde sodyum alımında değişiklik ( kısıtlama – artırma) yapılmaz.


Sıvı


Günde 2-3 L su tüketilmeli



Öğün sayısı


Azar azar, sık sık ( 6-8 ) ( acıkmayı ve fazla yemeyi önler, artan gereksinimlerin gün boyu yeterli tüketimini sağlar.)



Öneriler

- Aç kalınmamalı , öğün atlanmamalı

- Fazla kilo alımını önlemek için şekerli , unlu, yağlı besinler az tüketilmeli

- Beyaz et ( tavuk- balık ) tercih edilmeli

- Organ erleri, sosis , salam, sucuk, pastırma tüketimi sınırlandırılmalı

- Kızartma yerine haşlama, fırında pişirme, ızgara tercih edilmeli

- Kahve – çay tüketimi azaltılmalı

- Sebze, meyve , kuru baklagil ve tahıllar iyice yıkanmalı

- Konserve, beklemiş besinler , hazır besinler yerine taze ve doğal besinlerin tüketilmesine özen gösterilmelidir.

- Sebzelerin ve kuru baklagillerin haşlama sularının dökülmesi vitamin ve mineral kayıplarına neden olacağı için haşlama suları dökülmemelidir.

- Alkol ve sigara kullanılmamalı

BİR ANNENİN SAĞLIĞI, DÜNYANIN SAĞLIĞINI KORUR.









GEBELERDE BESLENMENİN ÖNEMİ
.pdf
Download PDF • 3.04MB

117 görüntüleme0 yorum
LOGOyazılı-01.png